السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
49
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
يا قرض دادن به شرط زيادى . 2 با توجه به تعريف ياد شده ، ربا در شرع مقدّس دو مصداق دارد : يكى معاملهء دو كالاى همجنس با زيادى در يك طرف و ديگرى قرض دادن به شرط زيادى . از اوّلى به رباى معاملى و از دومى به رباى قرضى ( - - - ) قرض ) تعبير مىكنند و از آن در باب تجارت سخن گفتهاند . حكم : ربا به نصّ قرآن كريم ، حرام و رباخوارى اعلان جنگ با خدا و رسولش شمرده شده است . 3 در روايات نيز در رديف بزرگترين گناهان كبيره ( - - - ) گناه كبيره ) شمرده شده است . 4 حرمت ربا ضرورى دين است ؛ از اين رو ، انكار حرمت آن موجب ارتداد ( - - - ) ارتداد ) است . 5 در حرمت ربا فرقى بين گرفتن و دادن آن نيست ؛ چنان كه نوشتن قرارداد معاملهء ربوى و گواهى دادن بر آن نيز حرام است . 6 اقسام : ربا دو قسم است : رباى معاملى و رباى قرضى . 7 الف . رباى معاملى : اين گونهء ربا يا در معاملهء نقدين ، يعنى درهم در برابر درهم يا دينار در برابر دينار تحقق مىيابد يا در اجناس غير نقدين . هرگونه زيادى در صورت اول ربا و حرام است ؛ چنان كه معاملهء نقدين بدون زيادى يكى بر ديگرى به صورت نسيه نيز ربا محسوب مىگردد . رباى معاملى در اجناس غير نقدين با دو شرط تحقق مىيابد : 1 . هر دو عوض از يك جنس باشند . معيار همجنس بودن ، صدق يك اسم بر هر دو است ، مانند گندم مرغوب و نامرغوب كه هر دو را گندم مىگويند . 8 بنابر مشهور ، گندم و جو در حكم ربا يك جنس به شمار مىروند ؛ 9 چنان كه به نظر مشهور ، در حكم ياد شده هر فرآوردهاى با اصل خود يك جنس محسوب مىشوند ، مانند پنير و شير ؛ همچنين است دو فرآورده از يك اصل ، مانند پنير و ماست فراهم آمده از شير ؛ 10 ليكن اگر اصل مختلف باشد ، دو جنس شمرده مىشوند ، هرچند بر آنها به اشتراك لفظى يك اسم صادق باشد ، مانند گوشت گاو و گوشت گوسفند يا كبوتر و گنجشك كه در مثال اول عنوان گوشت و در دوم عنوان پرنده بر هر دو صادق است . 11